Çatı sistemlerine dair ihtiyaç duyduğunuz tüm teknik terimleri, sizin için hazırladığımız kapsamlı rehberimizde bulabilirsiniz.
Aşık
Çatı aşıkları, çatının temel taşıyıcı iskeletini oluşturan yapı elemanlarıdır. Genellikle ahşap veya metal profil malzemeden üretilen bu elemanlar, çatının yüksekliğini ve eğimini belirleyerek çatı yüklerini taşırlar.
Baskı Çıtası
Duvar parapet, baca gibi yüzeylere kaplanan örtü veya su yalıtım malzemelerini duvar yüzeyine sabitleyen çıtalardır.
Bitümlü Shingle (Şingıl)
Genellikle cam tülü, polyester keçe ya da ikisinin birden donatı görevi yaptığı bitüm içeren, üstü mineral kaplı, son kat parçalı çatı kaplama malzemesidir. Metal veya başka düz yüzeyli malzemelerden yapılan kaplamalarda şingıl olarak ifade edilebilir.
Buhar Dengeleyici Örtüler
Buhar dengeleyici örtüler, çatı ve cephelerde iç ve dış ortamları arasında su buharının geçişini kontrol etmek için kullanılan önemli bir malzemedir. Buhar dengeleyici örtülerin çatılarda kullanılmasının temel amacı; ısı yalıtım malzemesinin içinde oluşan su buharının, yapının iç kısmına geçmesini engellemektir. Buhar dengeleyici örtüler, su buharının geçişini tamamen engellemez ancak bu geçişi kontrol ederek, ısı yalıtım malzemesinin içinde yoğunlaşmasını önler.
Buhar Kesici Örtüler
Buhar kesici örtü, yapı elemanlarını su buharının olumsuz etkilerinden korumak amacıyla kullanılan önemli bir malzemedir. Genellikle polimerik özel tabakalardan meydana gelen bu örtü, su buharının malzeme içine nüfuz etmesini engelleyerek çatı yapısının dayanıklılığını artırır. Bu özellik soğuk hava koşullarında çatı yapısının içinde oluşabilecek nemin kontrol altına alınmasına yardımcı olur.
Çatı
Yapıyı atmosfer koşullarından koruyan ve yalıtım sağlayan üst parçası.
Çatı Feneri
Yapıya hava ve ışık sağlamak için çatıların mahyaları üstünde mahya boyunca oluşturulan (yükselen) yapılardır.
Çatı Işıklıkları
Yapıya ışık sağlamak için çatı düzlemleri üzerine yerleştirilen münferit elemanlardır.
Çatı Penceresi
Çatılarda aydınlatma ve havalandırma amaçlı kullanılan pencerelerdir.
Çatı Sistemleri
Su ve ısı yalıtım malzemelerinin, buhar kesici veya buhar dengeleyici örtülerin ve son kat çatı kaplama malzemelerinin “yoğunlaşma, ısı yalıtımı ve katmanların havalandırılması” prensiplerine göre bir bütün olarak çatıda uygulanması sistemidir. Çatı sistemleri; soğuk çatı ve sıcak çatı başlıkları olarak 2 kategoride incelenmektedir.
Sıcak Çatılar: Çatıyı oluşturan tüm katmanların belirli bir sıra ile sıralandıkları çatılarda, taşıyıcı ve yalıtım katmanları aralarında hava katmanı olmaksızın tek bir kabuk şeklinde oluşturulur. Başka bir deyişle sıcak çatılarda ısı yalıtım malzemeleri; eğimi oluşturan çatı konstrüksiyon bileşeninin hizasında yer alır.
Soğuk Çatılar: Eğimli ya da az eğimli çatılarda çatı kaplama örtüsü ile taşıyıcı konstrüksiyon arasında bir hava kütlesinin (katmanının) bulunduğu çatı tipleridir. Soğuk çatılarda, ısı yalıtımı tavan – döşeme üzerine uygulandığından, çatı konstrüksiyonu ısı yalıtımsız bölgede yer almaktadır.
Çatı Tipleri
Düz Çatı: Çatı yüzeylerinin eğiminin az olduğu (<%6), kiremit vb. gibi küçük boyutlu örtü malzemesi yerine bütün derzsiz bir malzeme ile örtülüp az bir eğimle suların uzaklaştırıldığı çatı türleridir.
Eğimli Çatı: Bir konstrüksiyon ile mahyadan saçağa eğim verilmiş olan çatı tipleridir. Eğimli çatılar, az eğimli (%6-16), orta eğimli çatılar (%20-35) ve yüksek eğimli çatılar (%45 ve üzeri) olarak sınıflandırılabilirler.
Tek Eğimli Çatı: Duvarlar üzerine oturan tekil eğik düzlemlerden oluşur.
Beşik Çatı (İki Eğimli): Bir mahya boyunca iki eğik düzlem birleşir, alınlarda kalkan duvarları yükselir.
Kırma Çatı (Dört Eğimli): Basit şekliyle dikdörtgen bir plan üzerine kurulan çatılardır. Dört tarafında ikisi üçgen ikisi eşkenar dikdörtgen çatı yüzeyler görülür. Damlalık (saçak) binanın dört tarafında aynı seviyede dolaşır.
Mansard Çatı: Çatı arasının kullanımını sağlamak amacıyla kenarlarda yüksek eğimli çatı yüzeyleri, ortada ise daha az eğimli yüzeylerden yararlanılır. Ülkemizde yaygın olmayan bir çatı türüdür.
Çelik Bağlantı Elemanları
Çelik çatıların yapımında kullanılan elemanlar, düğüm noktalarında birbiriyle çelik birleştirme araçlarıyla birleştirilir. Bu araçlar;
Dere İniş Boru Bağlantı Elemanı
Çatılarda yağmur suyunu düşey olarak yüzeyden yağmur iniş borusuna bağlayan elemanlardır.
Dikme (Baba)
Aşıklardan gelen ağırlığı döşemelere aktaran düşey taşıyıcı elemanlardır. Aşık altlarında, 3 – 4 m. aralıklarla yerleştirilir. Çoğunlukla kare kesitli tercih edilip, 10*10 veya 12*12 ebatlarında kullanılırlar. Her dikmenin üstünde mutlaka bir mertek olmalıdır.
Dilatasyonlar
Aynı ya da farklı kotta farklı iki yapının bir arada bulunması sonucu ortaya çıkan derzlerdir.
Diyagonal
Üç babalı asma bir makasta ortadaki baba ile diğer iki baba arasında eğik olarak bulunan makas elemanıdır.
Eğik Dere (Vadi)
Kırma çatılarda çatı yüzeylerinin 45° açılarla kesiştiği ancak - sırt değil dere oluşturduğu – ara kesitlere yerleştirilen ve merteklerin üst yüzeyleri ile aynı düzeyde bulunan iri bir mertek konumundaki konstrüksiyon elemanıdır. Eğik dereden suyun akması için çinko vb. malzeme ile üzeri kaplanır.
Eğik Mahya (Sırt)
Kırma ve mansard çatılarda çatı yüzeylerinin 45° açılarla kesiştiği ara kesitlere yerleştirilen ve merteklerin üst yüzleri ile aynı düzeyde bulunan iri bir mertek konumundaki konstüksiyon elemanıdır. Eğik mahyanın üzerine mahya kiremiti veya mahya elemanı kaplanır.
Eğim Betonu
Düz (teras) yüzeylerde eğim sağlamak için döşeme üzerine dökülen beton veya şaplardır.
Gergi
Asma makaslarda yanlamalardan gelen basınç kuvvetlerinin etkisiyle çekmeye çalışan ve makasın açılmasını önleyen makas konstüksiyon elemanıdır. Makasın sistemine göre gergi tek ya da çift olabilir.
Havalandırma Bacaları
Çatı arasının veya çatı kaplama katmanının altının havalanmasını sağlamak amacıyla kullanılan hava girişi veya çıkışı sağlayan elemanlardır.
Havalandırma Bantları
Havalandırmalı mahya gibi yerlerde hava giriş çıkışını sağlarken su yalıtımı da yapabilen etek bölümleri kendinden yapışkanlı bantlardır.
Havalandırmalı Mahya
Yoğuşmanın engellenmesi, kaplama katmanlarının arasının havalanması gibi nedenlerle hava çıkışını sağlayacak şekilde tasarlanmış mahya elemanlarıdır.
Isı ile Yapıştırma
Bitümlü veya sentetik örtülerde şalumo veya ısı tabancası vasıtası ile alev ya da ısı kullanarak zemine ve örtüleri birbirine yapıştırma (kaynatma) işlemidir.
Isı Yalıtım
Isı kaybını (kışın) veya ısı kazancını (yazın) önlemek amacıyla ısı enerjisinin bir mekandan diğerine geçişini engellemek için organik ve inorganik malzemeler kullanılarak yapılan yalıtımlardır.
Isı Yalıtım Malzemeleri
Isı iletim katsayısı 0,065 W/mK değerinden küçük olan malzemeler ısı yalıtım malzemesi olarak tanımlanır.
İSG
İş Sağlığı ve Güvenliği kavramının kısaltılmış adı.
Kalkan Duvar
Tek yüzeyli ve beşik örtüsü çatılarda, mahyaya dik doğrultuda çatının iki yanında bulunan duvarlar genellikle tek yüzeyli çatılarda dik üçgen; beşik örtüsü çatılarda ise ikizkenar üçgen şeklindedir.
Kaplama Altı Tahtası / Yüzeyi
Eğimli çatılarda, çatı kaplamasının altında yer alan kaplamanın oturtulduğu tahtadır. Bu tahta kaplama, kendisine dik doğrultudaki mertekler üzerine oturtulur, kalınlığı 2.0 – 2.5 cm; genişliği de yaklaşık 20 cm’dir. Kaplama tahtaları 45 – 50 cm eksen aralıklı olarak tespit edilmiş ve eğilmeye çalışan mertekler üzerine tespit edilirler.
Kiremit
Aşağıdaki parçalı çatı kaplama malzemelerini ifade eder.
Kil Kiremit: Eğimli çatılarda sürekli olmayan (bindirmeli) kaplama için kullanılan, katkı maddesi kullanılarak veya kullanılmaksızın hazırlanan kilden, şekil verme (çekme ve/veya presleme yolu), kurutma ve pişirilme işlemleri uygulanarak imal edilen çatı kaplama malzemeleridir.
Beton Kiremit: Doğal kum, çimento, katkı malzemeleri ve renk pigmentlerinden imal edilmiş kiremit tipidir.
Seramik Kiremit: Sırlanarak veya sırlanmayarak sıcaklık ile pişirilerek sertleştirilip, dayanıklılık kazandırılmış kiremitlerdir.
Metal Kiremit: Kiremit şeklinde formlandırılmış, ana maddesi galvaniz çelik olan parçalı çatı kaplama malzemesidir.
Cam Kiremit: Işık almak amacı ile cam, akrilik veya polimer malzemelerden imal edilmiş kiremitlerdir.
Ahşap Kiremit: Tabii ahşabın yarılmak sureti ile elde edilmiş parçalı kaplama malzemesidir.
Kiremit Profili: Kiremitin yüksek veya alçak bombeli yapısı.
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazlardır.
Kuşaklama
Aşıklara dik doğrultuda ve bir dikmenin iki yanında bulunarak merteklere kadar uzanan stabilite elemanlarıdır.
Lamalar
Dikdörtgen kesitli çeliklerdir.
Levhalar
Soğuk haddelenmiş sac, alüminyum ve çinko gibi metal imalatıdır.
Mahya
Çatının en üst sınırı ve aynı zamanda iki saçaktan yükselen çatı yüzeylerinin yatay bir doğru boyunca kesiştiği ara kesittir. Birbirine paralel olmayan saçaklardan yükselen çatı yüzeylerinin kesişmesi ile yükselen mahyalar ortaya çıkar.
Mahya Aşığı
Mahyada merteklerin üzerine oturtulduğu konstrüksiyon elemanıdır.
Mertek
Ahşap çatılarda çatı kaplama sistemlerini taşıyan genellikle 40 – 55 cm aralıklarla mahya saçak istikametine dik olarak döşenen en az 5x10 cm ölçülerindeki ahşap taşıyıcı elemanlardır.
Oluklar
Çatıların düz ya da eğik yüzeylerindeki yağış sularını toplayan yarım daire, dikdörtgen veya kare kesitli kanallardır.
OSB (Yönlendirilmiş Yonga Levha)
Çatı yapısı üzerinde düz bir zemin elde etmek için taşıyıcı sistemin aks açıklığına göre uygun kalınlıkta kullanılan levhalardır.
Paneller / Kenetler
Parapet Çıkışlı Süzgeçler
Parapetli çatılarda yağmur suyunu parapet dibinden yatay veya eğimli olarak yağmur iniş borusuna bağlayan elemanlardır.
Perçin
Silindirik gövdeli, makaslamaya ve delik çevresindeki ezilmeye göre hesaplanan, parçalara açılan deliklere vurulmak suretiyle yerleştirilen çelik birleşim araçlarıdır.
Saçak
Çatılarda, çatı yüzeyinin binanın dışına taşan bölümüdür. Saçak eğimli olabileceği gibi artı yatay da olabilir. Normal saçak genişliği 75 – 100 cm’dir; daha geniş saçaklar payanda ile desteklenir.
Su Yalıtım Örtüsü
Çatı, temel ve zemine temas eden dış duvarlarda suyun yapı elemanına girmesini önlemek amacıyla polimer-kopolimer ve bitümlü malzemelerden üretilen su geçirimsiz yalıtım örtüleridir.
Süzgeçler
Düz (teras) çatılarda ve/veya balkonlarda yağmur suyunu uzaklaştırmaya yarayan yapay gözenekli ve örtü kaplamaları ile uyumlu elemanlardır.
Tali Taşıyıcı Profil, Elemanlar/ Aksesuarlar
Panel tipi çatı sistemleri oluşturulurken kaplamalar arasında boşlukların oluşturulmasını sağlayan Z profilleri, ahşap lata ve omega profilleri gibi yardımcı profillerdir.
Ters Eğim
Mevcut çatı eğim düzleminin parapet, baca gibi engelle karşılaştığı durumlarda yağmur suyunun engelin yanlarından dolaştırılmasını sağlamak için çatı eğiminin aksine ters bir eğimle yükseldiği çatı noktalarını tarif eder.
Yağmur Suyu Taşıma Sistemleri
Çatı sularının uzaklaştırılması için dere, oluk, yağmur iniş borusu ve hazne adı verilen genelde metalden veya PVC’den üretilen malzemelerin tümünü ifade eder.
Yağmur İniş Boruları
Oluklardan gelen suyu uzaklaştıran düşey yağmur borularıdır.
Yalıtım
Su yalıtımı ve ısı yalıtımlarını ifade eder:
Yanlama (Makas Kirişi)
Asma çatılarda aşıklardan gelen yükleri güvenli bir şekilde duvarlara ileten çatı elemanlarıdır. Payandalar ile aynı kesitten bakıldığında birbirlerine çok benzedikleri görülebilir.
Yaprak Tutucular
Süzgeçlerin giriş ağızlarına takılan yaprak gibi yağmur sistemini tıkayacak malzemelerin girmesini önleyen ürünler.
Yastık
Çatı makaslarından veya bırakma kirişlerinden gelen yüklerin güvenli bir şekilde kirişe, duvara veya döşemeye aktaran çatı elemanıdır. Bir yüzü, kiriş duvar veya döşemeye bakarken diğer yüzü de çatı genellikle bırakma kirişine bakar. Çatı ile taşıyıcı eleman arasında yastık görevi gibi gördüğünden de bu ismi alır. Genellikle 5*10 cm ebatlarında kullanılırlar.
Z Profili
Z profili, çatıya destek sağlayan ve aynı zamanda çatı malzemelerini bir arada tutarak dayanıklılığı artıran önemli bir yapı elemanıdır. Metal malzemeden üretilen bu profil, çatının taşıyıcı özelliklerini güçlendirmek amacıyla kullanılır.